Niet moeilijk, niet makkelijk
Rikko geeft op de vroege ochtend inspiratie om de dag bewust te beginnen. Hij leest om 6 uur de teksten uit een oud kerkelijk leesrooster en zo rond 7 uur deelt hij de gedachte die dan op-popt. Elke werkdag te lezen en te beluisteren.
Tekst onder afbeelding
Niet moeilijk, niet makkelijk – PopUpGedachte maandag 4 mei 2026
Dodenherdenking vandaag, het ‘nooit weer’ zal overal weer genoemd worden. We staan stil bij hen die stierven en voeren discussies over wie wel en niet moet worden herdacht. Ik heb die discussies dit jaar nog niet gezien, maar ze zullen er ongetwijfeld zijn. Wij waren aan het lopen, dan pak je net nog weer wat minder mee. Deze schrijf ik weer vanuit huis. Na acht dagen, zijn we met het gezin weer teruggekeerd naar huis – zoals het plan was. Eerst een week door Nederland, de Duitse grens over. Dan terug naar verantwoordelijkheden en school, om na de zomer weer in te stappen.
Wiens doden herdenken we, wat betekent; nooit weer. Hoe ben je daar onderdeel van? Essentiële vragen voor ons als mensen. Essentiële vragen voor de Walk. Want het is nog niet eenvoudig. Anderhalve week geleden was ik bij de Joint Memorial Ceremony, een indrukwekkend initiatief van onder andere Combatants for Peace – de Palestijns-Joodse vredesorganisatie. Want ook in Israël houden Israëli’s hun eigen vier en vijf mei, hun eigen herinneringsdag en hun eigen bevrijdigingsdag. En aan de vooravond gebeurt er iets bijzonders; in een prachtige ceremonie vertellen Palestijnen en Israeli’s omstebeurten verhalen over geliefden die ze verloren aan het geweld van de ander. Het is een sobere ceremonie, de verhalen zijn hartverscheurend – de verhalen zijn verschillend. Het leed is bijna uitzichtloos. Bijna, want er zit een hart en een ziel in deze herinnering, een eigen ‘nooit weer’. Een weigering om een volk, een cultuur, een gemeenschap verantwoordelijk te houden voor het aangedane leed. Een aanklacht tegen de logica van oorlog, geweld, onderdrukking, etnische zuivering, terrorisme en genocide. Een uitgestoken hand om de ander die ook lijdt, aan de andere kant van de scheidslijn uit te nodigen verbinding te maken. En samen op te staan tegen de machten.
We zijn de grens overgestoken, Duitsland in. Later hoor ik van een duitse vriendin en collega en mede-Peacewalk maker, dat een Joodse vrouw haar in de armen viel. Ze had haar gisteren voor het eerst gezien. Ze was betrokken bij de Peacewalk uit verzet tegen het geweld, uit hoop op een gezamenlijke toekomst. Ze zou er alleen in Nijmegen bij zijn. En vrede is niet makkelijk, mag zij er zijn, en hoe is ze er dan? En met welke tekst? En net als iedereen is ze volop onderdeel van dit verlangen van deze Walk – in die mate dat ze besluit de volgende dag mee te lopen. Langzaamaan want ze is niet zo goed ter been. Ze maakt de etappe af en valt Mareike in de armen. “ik had nooit gedacht voet op Duitse bodem te zetten,” zegt ze door haar tranen heen.
Er lopen zoveel breuklijnen. Onze voorouders waren niet allemaal helden. De Duitsers geen nazi’s. Nieuw nazisme zit volop in de gedachtegangen van onze samenlevingen. Nooit meer betekent zomaar dat we haatdragend worden, naar mensen waarvan we vinden dat ze onze vrede bedreigen. Ja, ook kwetsbare mensen. Nooit weer betekent zomaar een tot de tanden bewapend Israël dat dood en verderf zaait – want nooit weer. En zo is een huidige genocide zomaar verbonden met een Europese genocide waar ons land ook bij betrokken was. Als dader. Met natuurlijk en godzijdank vele vormen van verzet.
Lopen is niet moeilijk, de Peacewalk ook niet. Je schrijft je in op de website, je checkt waar de groep is en zoekt ze op. Dan loop je, in de zon of in de regen. Er is eten en drinken en slaapplek – en zo niet, dan kun je het regelen. De gesprekken komen vanzelf, bij sommigen de blaren ook. En voor je het weet, ben je onderdeel van de groep en dringt er verhaal na verhaal tot je door. Moeilijk is het net zo goed. Want wat betekent dit voor mij, voor mijn verantwoordelijkheid. Op vier mei loopt de Peacewalk in Duitsland. Vielen er slachtoffers aan Nederlandse kant die we herdenken – maar werden er net zo goed Duitsers de dood ingejaagd. De één gedwongen, de ander verblind. Her en der is een initiatief dat grenzen en kleuren weet te overstijgen zónder het leed dat er was geweld aan te doen. Her en der is er een hand in de boezem, wij waren niet alleen slachtoffer maar ook dader. En ook dat: nooit weer. Het is maandagochtend, een nieuwe week is begonnen. De walk gaat verder, om acht uur zijn we stil. Een belangrijke stilte.
De inspiratie van vanochtend kwam uit dit zinnetje van de rabbi uit Nazareth; “Wie mijn geboden onderhoudt, die hij heeft ontvangen, hij is het die Mij liefheeft.” En de geboden zijn niet moeilijk, maar ook niet makkelijk: heb lief, doe recht, zie om – zonder aanzien des persoons.
Tot zover de PopUpGedachte van vandaag. Een hele goede maandag gewenst. En vrede, en alle goeds.
Lees de teksten van de dag die als inspiratie dienden voor deze PopUpGedachte
Abonneer je hier op de dagelijkse melding in Whatsapp of Signal:
